Νίκος Καζαντζάκης (1883-1957)

Nikos KazantzakisΣυγγραφέας, ένας από τους σημαντικότερους της νεώτερης Ελλάδας. Γεννήθηκε στο Ηράκλειο Κρήτης και πέθανε στο Φράιμπουργκ της Ελβετίας. Σπούδασε στη Νομική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών, ενώ έκανε μεταπτυχιακές σπουδές στο Παρίσι, όπου παρακολούθησε και τις παραδόσεις του φιλοσόφου Ανρί Μπερξόν. Την ίδια εποχή εκπόνησε τη διδακτορική του διατριβή με τίτλο «Ο Φρειδερίκος Νίτσε εν τη φιλοσοφία του δικαίου και της πολιτείας». Το 1906 δημοσιεύει τα πρώτα του κείμενα στο περιοδικό «Πινακοθήκη» με το ψευδώνυμο Κάρμα Νιρβανή, με το οποίο εξέδωσε και το πρώτο βιβλίο του Όφις και Κρίνο (1906). Εργάστηκε επί σειρά ετών ως μεταφραστής. Κατά τη διάρκεια των Βαλκανικών Πολέμων κατατάχθηκε ως εθελοντής και υπηρέτησε στο προσωπικό γραφείο του Ελευθέριου Βενιζέλου. Το 1914 γνώρισε τον Άγγελο Σικελιανό, με τον οποίο τον συνέδεσε μια στενή και μακροχρόνια φιλία. Το 1919 διορίστηκε γενικός διευθυντής του Υπουργείου Περιθάλψεως και εργάστηκε για τον επαναπατρισμό των Ελλήνων του Καυκάσου. Το διάστημα 1925-1926 παρέμεινε στη Ρωσία ως απεσταλμένος της εφημερίδας «Ελεύθερος Λόγος». Επισκέφθηκε τη Σοβιετική Ένωση δύο ακόμα φορές, ενώ ταξίδεψε επίσης στην Ιταλία και την Ισπανία, την Αίγυπτο και το Σινά. Διετέλεσε υπουργός άνευ Χαρτοφυλακίου στην Κυβέρνηση Σοφούλη (26.11.45-14.1.46). Το 1946 αναφέρεται ως λογοτεχνικός σύμβουλος στην έδρα της Ουνέσκο, ενώ τον ίδιο χρόνο προτάθηκε για το βραβείο Νόμπελ λογοτεχνίας από κοινού με τον Άγγελο Σικελιανό. Το 1953 η Ιερά Σύνοδος της Εκκλησίας της Ελλάδος συζήτησε τον αφορισμό του και το 1954 το Βατικανό ενέγραψε το μυθιστόρημά του Ο τελευταίος πειρασμός στον περίφημο ίντεξ. Πέθανε τον Οκτώβριο του 1957 προσβεβλημένος από την ασιατική γρίπη. Παντρεύτηκε σε πρώτο γάμο τη Γαλάτεια Αλεξίου και σε δεύτερο γάμο την Ελένη Σαμίου. Πνεύμα ανήσυχο, ο Καζαντζάκης ασχολήθηκε πολύ με τα φιλοσοφικά ρεύματα της εποχής του, ιδιαίτερα με τη φιλοσοφία του Νίτσε και την ψυχολογική θεωρία του Φρόυντ. Έγραψε δοκίμια, μελέτες, μυθιστορήματα, θεατρικά έργα και ποίηση, ενώ σημαντικό είναι και το μεταφραστικό του έργο. Σε συνεργασία με τον Ιωάννη Κακριδή μετέφρασε την Ιλιάδα (1955) και την Οδύσσεια (1965) του Ομήρου. Τιμήθηκε με το βραβείο καλύτερου ξενόγλωσσου βιβλίου στο Παρίσι για το μυθιστόρημα Βίος και πολιτεία του Αλέξη Ζορμπά (1954), με το Διεθνές Βραβείο της Βιέννης (1956) και με το Κρατικό Βραβείο θεατρικού έργου (1956). Έργα του μεταφράστηκαν σε διάφορες ξένες γλώσσες και μεταφέρθηκαν στην τηλεόραση και τον κινηματογράφο από Έλληνες και ξένους σκηνοθέτες. Μυθιστορήματα: Όφις και Κρίνος (1906), Σπασμένες ψυχές (1909-1910), Toda-Raba (1933, στα γαλλικά με το ψευδώνυμο Nikolai Kazan, στα ελληνικά Τόντα-Ράμπα, 1956), Le jardin des rochers (1939 στα γαλλικά, στα ελληνικά Ο βραχόκηπος, 1960), Βίος και Πολιτεία του Αλέξη Ζορμπά (1946), Ο Καπετάν Μιχάλης (1953), Ο Χριστός ξανασταυρώνεται (1954), Ο τελευταίος πειρασμός (1955), Ο Φτωχούλης του θεού (1957), Αναφορά στον Γκρέκο (1961), Οι αδερφοφάδες (1963). Μελέτες: Ο Φρειδερίκος Νίτσε εν τη φιλοσοφία του δικαίου και της πολιτείας (1909), Henri Bergson (1912), Salvatores Dei, Ασκητική (1927), Ιστορία της ρώσικης λογοτεχνίας (1930, δύο τόμοι), Συμπόσιο (1971). Θεατρικά: Ο Πρωτομάστορας (1910, με το ψευδώνυμο Πέτρος Ψηλορείτης), Νικηφόρος Φωκάς (1927), Χριστός (1928), Οδυσσέας (1928), Μέλισσα (1938), Ιουλιανός (1945), Ο Καποδίστριας (1946), Σόδομα και Γόμορρα (1949), Τραγωδίες με αρχαία θέματα (1955), Τραγωδίες με βυζαντινά θέματα (1956). Ποίηση: Οδύσεια (1938), Τερτσίνες (1960). Ταξιδιωτικά: Ταξιδεύοντας. Ισπανία, Ιταλία, Αίγυπτος, Σινά, Αλεξάνδρεια (1927), Τι είδα στη Ρουσία (1928, τρεις τόμοι), Ταξιδεύοντας Α΄. Ισπανία (1937), Ταξιδεύοντας Β΄. Ιαπωνία – Κίνα (1938), Ταξιδεύοντας Γ΄. Αγγλία (1941), Ταξιδεύοντας. Ιταλία, Αίγυπτος, Σινά, Ιερουσαλήμ, Κύπρος (1961). Βιβλία για παιδιά: Μέγας Αλέξανδρος (1979), Στα παλάτια της Κνωσσού (1981) κ.ά. (Πηγή, Βιογραφική Εγκυκλοπαίδεια του Νεώτερου Ελληνισμού, 1830-2016, β΄τόμος, σ. 795)