Σαν σήμερα: 9 Οκτωβρίου

1831: Δολοφονείται στο Ναύπλιο ο διπλωμάτης και πολιτικός Ιωάννης Καποδίστριας, που διατέλεσε πρώτος κυβερνήτης της Ελλάδας. Γιος του Κερκυραίου αριστοκράτη Αντωνίου-Μαρία Καποδίστρια και της Διαμαντίνας Καποδίστρια, κόρης του κόμη Χριστόδουλου Γονέμη, ο Ιωάννης Καποδίστριας γεννήθηκε το 1776 στην Κέρκυρα. Αφού τελείωσε τις εγκύκλιες σπουδές στη γενέτειρά του, το 1794 μετέβη στην Ιταλία, όπου σπούδασε ιατρική στο Πανεπιστήμιο της Πάντοβας. Κατά τη διάρκεια της παραμονής του στην Ιταλία είχε την ευκαιρία να έλθει σε επαφή με τις προοδευτικές ιδέες του καιρού του, αλλά και να μελετήσει τα νέα φιλοσοφικά και πολιτικά ρεύματα που αναπτύσσονταν στην Ευρώπη. Το 1797 επέστρεψε στην Κέρκυρα και άσκησε την ιατρική, ενώ σύντομα αναμίχθηκε στα κοινά στο πλαίσιο της Επτανήσου Πολιτείας. Μετά την κατάληψη της Επτανήσου από τους Γάλλους (1807), μετέβη στην Αγία Πετρούπολη και τον Ιανουάριο του 1809 εισήχθη στη διπλωματική υπηρεσία της Ρωσίας. Υπηρέτησε αρχικά στις ρωσικές πρεσβείες στη Βιέννη και το Βουκουρέστι και αργότερα συμμετείχε στην εκστρατεία του ρωσικού στρατού εναντίον του Ναπολέοντα στο Μπερεζίνα, έχοντας αναλάβει την οργάνωση της προπαγάνδας. Το 1813 διορίστηκε εκπρόσωπος της Ρωσίας στην Ελβετία, όπου συνέβαλε καθοριστικά στη θέσπιση ελβετικού συντάγματος, που προέβλεπε τη διαίρεση της χώρας σε καντόνια, καθώς και στην αναγνώριση της ουδετερότητάς της. Για τον ιστορικό ρόλο που διαδραμάτισε στη χώρα, πρόσφατα τοποθετήθηκε προτομή του στη Λοζάννη. Στη συνέχεια, συμμετείχε στο Συνέδριο της Βιέννης (1814-15) ως μέλος της ρωσικής αντιπροσωπείας, ενώ μετά την πτώση του Ναπολέοντα διορίστηκε υπουργός Εξωτερικών της Ρωσίας τον Σεπτέμβριο του 1815 και συνέβαλε καθοριστικά στην υπογραφή της δεύτερης Συνθήκης του Παρισιού (20 Νοεμβρίου 1815), με την οποία τέθηκαν οι προϋποθέσεις για τη διατήρηση της ειρήνης στην Ευρώπης σχεδόν για έναν αιώνα. Κατά τη διάρκεια της θητείας του στο ρωσικό υπουργείο εξωτερικών (1815-22), ασχολήθηκε ιδιαίτερα με το ζήτημα της Επτανήσου και το 1819 ταξίδεψε στο Λονδίνο, προκειμένου να πιέσει τη βρετανική κυβέρνηση να περιορίσει τις αυταρχικές ενέργειές της εναντίον των ιονίων νήσων. Τον Ιανουάριο του 1820 συναντήθηκε στην Αγία Πετρούπολη με τον Εμμανουήλ Ξάνθο, ο οποίος του μετέφερε πρόταση της Φιλικής Εταιρείας να αναλάβει την ηγεσία της Επανάστασης. Ωστόσο, ο Καποδίστριας επέρριψε την πρόταση, εξηγώντας ότι, στην περίπτωση που δεχόταν, ο αγώνας των Ελλήνων θα είχε να αντιμετωπίσει τη δυσαρέσκεια των Μεγάλων Δυνάμεων, καθώς θα τον αντιμετώπιζαν ως απειλητική εναντίον τους κίνηση εκ μέρους της Ρωσίας. Επιπλέον, στο Συνέδριο της Πενταπλής Συμμαχίας, που έγινε στο Λάιμπαχ το 1821, η Ρωσία ταυτίστηκε με τις άλλες Δυνάμεις στο ζήτημα της καταστολής των εθνικοαπελευθερωτικών κινημάτων στην Ευρώπη και τον Φεβρουάριο του ίδιου έτους καταδίκασε ανοιχτά τις κινήσεις του Υψηλάντη στη Μολδαβία, παρά το γεγονός ότι ο Καποδίστριας κατόρθωσε να εξασφαλίσει την ουδετερότητα του ρωσικού στρατού στην περιοχή. Εργαζόμενος μεθοδικά για τα συμφέροντα των εξεγερμένων Ελλήνων, ο Καποδίστριας προσπάθησε να δημιουργήσει ένταση ανάμεσα στη Ρωσία και την Τουρκία, έτσι ώστε μεγάλο μέρος του στρατού της οθωμανικής αυτοκρατορίας να απασχολείται μπροστά στον ενδεχόμενο ρωσικό κίνδυνο και να αφήσει έτσι περιθώρια στους επαναστάτες. Ωστόσο, δυσαρεστημένος από την πολιτική του Ρώσου αυτοκράτορα, ο Καποδίστριας υπέβαλε την παραίτησή του το 1822 και εγκαταστάθηκε στη Γενεύη ως το 1827. Κατά τη διάρκεια της παραμονής του στην Ελβετία, συνέβαλε σημαντικά στην οργάνωση του φιλελληνικού κινήματος, ενώ παράλληλα προσπαθούσε να επηρεάσει τη Ρωσική Αυτοκρατορία υπέρ των Ελλήνων. Στις 30 Μαρτίου 1827 εξελέγη από την Εθνική Συνέλευση της Τροιζήνας κυβερνήτης της Ελλάδας για επτά χρόνια και αποδέχτηκε την εκλογή, παρακινούμενος από την επιθυμία να βοηθήσει στην επίλυση των σοβαρών ζητημάτων που είχαν προκύψει. Αφού ταξίδεψε στην Αγία Πετρούπολη, το Λονδίνο και το Παρίσι, προκειμένου να πείσει τις Μεγάλες Δυνάμεις να υποστηρίξουν την Ελλάδα, έφτασε τον Ιανουάριο του 1828 στο Ναύπλιο και μετά από μερικές μέρες μετέβη στην Αίγινα, που είχε επιλεγεί ως προσωρινή έδρα της κυβέρνησης. Η εξαιρετικά δύσκολη κατάσταση που επικρατούσε τότε στην Ελλάδα, με σημαντικό μέρος των εδαφών να έχουν ανακαταληφθεί από τους Τούρκους, με την όξυνση των εσωτερικών συγκρούσεων και την εξάντληση των οικονομικών αποθεμάτων, ανάγκασε τον Καποδίστρια να σπεύσει να πάρει μέτρα που είχαν ως στόχο τον συμβιβασμό των εμφυλίων διαμαχών, τη δημιουργία κρατικών δομών και την εξάλειψη της αναρχίας, την οργάνωση των οικονομικών του τόπου και, κυρίως, την ανύψωση του φρονήματος του αγωνιζόμενου λαού. Ανάμεσα στα επιτεύγματά της διακυβέρνησής του συγκαταλέγονται η καθιέρωση εθνικού νομίσματος (Φοίνικας) και η ίδρυση Εθνικού Νομισματοκοπείου, η ανασυγκρότηση του στρατού υπό ενιαία διοίκηση και η ανακατάληψη της Στερεάς Ελλάδας, η εξάλειψη της πειρατείας και της ληστείας, η δημιουργία δικαστηρίων, η ίδρυση αλληλοδιδακτικών σχολείων κ.ά., ενώ ο Καποδίστριας ενδιαφέρθηκε ιδιαίτερα και για την ανάπτυξη της ελληνικής γεωργίας. Εξαιρετικής σημασίας υπήρξε η δραστηριότητα του νέου κυβερνήτη στο διπλωματικό πεδίο, όπου προσπάθησε να ικανοποιεί ταυτόχρονα και τις τρεις Δυνάμεις (Αγγλία, Γαλλία, Ρωσία), τηρώντας πολιτική ίσων αποστάσεων απέναντί τους. Κορυφαία στιγμή της εξωτερικής πολιτικής του υπήρξε η υπογραφή του Πρωτοκόλλου του Λονδίνου (3 Φεβρουαρίου 1830), το οποίο προέβλεπε την ίδρυση ανεξάρτητου ελληνικού κράτους, ενώ αργότερα οι διπλωματικές προσπάθειες του Καποδίστρια οδήγησαν στο νέο Πρωτόκολλο του Λονδίνου (Σεπτέμβριος 1831), με το οποίο εξασφαλίστηκε η συνοριακή γραμμή Κόλπου Βόλου – Κόλπου Άρτας. Ωστόσο, με το Ψήφισμα της Βουλής ΝΗ΄ της 18ης Ιανουαρίου 1828, που επέβαλε αναστολή του Συντάγματος, η χώρα έμπαινε σε μια περίοδο απολυταρχικής διακυβέρνησης, που είχε ως αποτέλεσμα να προκληθούν αντιδράσεις εναντίον της πολιτικής Καποδίστρια, με επίκεντρο την περιοχή της Μάνης, όπου δρούσε η οικογένεια Μαυρομιχάλη. Η μοιραία επιλογή του κυβερνήτη να διατάξει τη σύλληψη και φυλάκιση του Πετρόμπεη Μαυρομιχάλη είχε ως αποτέλεσμα την όξυνση της αντιπαράθεσης, που οδήγησε τελικά στη δολοφονία του πρώτου από τους Γεώργιο και Κωνσταντίνο Μαυρομιχάλη έξω από την εκκλησία του Αγίου Σπυρίδωνα στο Ναύπλιο στις 27 Σεπτεμβρίου 1827 (9 Οκτωβρίου με το νέο ημερολόγιο). Τον Ιωάννη Καποδίστρια διαδέχθηκε για σύντομο χρονικό διάστημα ο αδελφός του Αυγουστίνος. Πηγή: Βιογραφική Εγκυκλοπαίδεια του Νεωτέρου Ελληνισμού 1830-2016Πρόσφατα κυκλοφόρησε ο συλλογικός τόμος Ο κυβερνήτης Ιωάννης Καποδίστριας. Κριτικές προσεγγίσεις και επιβεβαιώσεις, στον οποίο επιχειρείται μια αποτίμηση της πολυσχιδούς πολιτικής και διπλωματικής του δραστηριότητας.

Leave a comment

Please note, comments must be approved before they are published