Σαν σήμερα: 6 Οκτωβρίου

1910: Ο Ελευθέριος Βενιζέλος γίνεται για πρώτη φορά πρωθυπουργός της Ελλάδας. Μία από τις κορυφαίες φυσιογνωμίες της νεότερης και σύγχρονης Ελλάδας, ο Βενιζέλος γεννήθηκε στις Μουρνιές Χανίων στις 23 Αυγούστου 1864 και πέθανε στο Παρίσι στις 18 Μαρτίου 1936. Καταγόταν από την αρχοντική οικογένεια της Σπάρτης Κρεββατά, ένα μέλος της οποίας, ο προπάππους του μεγάλου πολιτικού Μπενιζέλος Κρεββατάς, διέφυγε μετά την αποτυχία της Επανάστασης Ορλώφ (1790) στην Κρήτη και εγκαταστάθηκε στα Χανιά. Ο γιος του τελευταίου Πέτρος επέλεξε να χρησιμοποιεί το επώνυμο Μπενιζέλος και στη συνέχεια Βενιζέλος. Ένας από τους πέντε γιους του ήταν ο Κυριάκος Βενιζέλος, πατέρας του Ελευθερίου, που είχε γεννηθεί το 1810 και σε ηλικία μόλις 15 ετών πήρε μέρος στην Εθνική Επανάσταση, πολεμώντας στη Μονεμβασία με το κρητικό σώμα του Κουμή. Μετά το τέλος της Εθνεγερσίας εργάσθηκε στα γραφεία του Κυβερνήτη Καποδίστρια και πήρε την ελληνική ιθαγένεια. Ωστόσο, επανήλθε στην Κρήτη και ασχολήθηκε για ένα διάστημα με το εμπόριο, αλλά οι Τούρκοι τον εξόρισαν. Αφού υπηρέτησε στην Ελλάδα ως υγειονόμος Μεσολογγίου και έπαρχος Μεγάρων, το 1851 επανήλθε στα Χανιά. Ο Κυριάκος, από τον γάμο του με τη Στυλιανή Πλουμιδάκη, απέκτησε πέντε γιους, τελευταίος των οποίων ήταν ο Ελευθέριος. Μετά την έναρξη της κρητικής επανάστασης, η οικογένειά του βρέθηκε στα Κύθηρα και έπειτα στην Ερμούπολη Σύρου. Εκεί ο Ελευθέριος έζησε τα πρώτα παιδικά του χρόνια, στη συνέχεια στα Χανιά και την Αθήνα και τέλος στη Σύρο, όπου ολοκλήρωσε τη φοίτησή του στο γυμνάσιο. Ο πατέρας του ήθελε να τον κάνει διάδοχό του στο εμπόριο και τον κράτησε τα δύο επόμενα χρόνια στο κατάστημα για να τον εκπαιδεύσει. Εκεί γνώρισε τον νεαρό Ελευθέριο ο Γεώργιος Ζυγομαλάς, γενικός πρόξενος της Ελλάδος τότε στα Χανιά, ο οποίος, διαβλέποντας τις ικανότητές του, έπεισε τον πατέρα του να τον στείλει στην Αθήνα για πανεπιστημιακές σπουδές. Ακολούθησαν τα φοιτητικά του χρόνια, όταν σπούδασε νομικά στο Πανεπιστήμιο Αθηνών (1881-86) και μετά την αποφοίτησή του, εγκαταστάθηκε στα Χανιά, όπου άσκησε τη δικηγορία, χωρίς να εγκαταλείψει τη μελέτη των πολιτικών ιδεών και της πολιτικής φιλοσοφίας των αρχαίων Ελλήνων. Το 1891 παντρεύτηκε στα Χανιά τη Μαρία Ελευθερίου ή Κατελούζου, με την οποία απέκτησε δύο παιδιά, τον Κυριάκο και τον Σοφοκλή. Λίγο μετά τη γέννηση του δεύτερου γιου του, η γυναίκα του πέθανε. Ξαναπαντρεύτηκε σε ώριμη ηλικία, το 1920, την Έλενα Σκυλίτση. Ξεκίνησε την πολιτική σταδιοδρομία του το 1887, όταν εξελέγη βουλευτής Κυδωνιών (Χανίων) με το Κόμμα Φιλελευθέρων (των «ξυπολύτων»), του οποίου σύντομα ανέλαβε την ηγεσία, διαδεχόμενος τον γαμπρό του Μητσοτάκη. Δύο χρόνια αργότερα, η τουρκική πολιτική στην Κρήτη σκλήρυνε τη στάση της, καταργώντας τα πολιτικά προνόμια που είχαν χορηγηθεί το 1878 με τη Συνθήκη Βερολίνου στον κρητικό λαό, με αποτέλεσμα να προκληθεί αναταραχή, που κατέληξε στην πρόωρη Επανάσταση του 1895, που δεν την ήθελε ο Βενιζέλος. Άμεσο αποτέλεσμα ήταν να ακολουθήσουν στις αρχές του 1897 νέες σφαγές Ελλήνων στα Χανιά και το Ρέθυμνο, ταυτόχρονα με τον εμπρησμό των ελληνικών συνοικιών στα Χανιά από τους Τουρκοκρητικούς και τότε ο Ελευθέριος Βενιζέλος ηγήθηκε των Κρητών επαναστατών που είχαν συγκεντρωθεί στο Ακρωτήρι Χανίων, παρά τη δυναμική αντίδραση των Μεγάλων Δυνάμεων, υψώνοντας την ελληνική σημαία και απαιτώντας την ένωση. Αντ' αυτής και αφού στο μεταξύ είχαν διαδραματισθεί τα γεγονότα του ατυχούς πολέμου 1897, η ελληνοτουρκική συνθήκη ειρήνης που υπογράφηκε στην Κωνσταντινούπολη παραχώρησε στην Κρήτη αυτονομία. Οργανώθηκε η αυτόνομη πολιτεία της Κρήτης και οι Δυνάμεις διόρισαν ύπατο αρμοστή ως εντολοδόχο τους τον πρίγκιπα της Ελλάδος Γεώργιο, ύστερα από πρόταση της Ρωσίας. Ο Βενιζέλος εξελέγη στις εκλογές του Ιανουαρίου 1899 μέλος της Κρητικής Συνέλευσης, που ψήφισε το σύνταγμα της αυτόνομης πολιτείας, έγινε σύμβουλος (υπουργός) Δικαιοσύνης της Κρητικής Πολιτείας και υπήρξε στενός συνεργάτης του Γεωργίου. Αλλά οι σχέσεις των δύο ανδρών γίνονταν ψυχρότερες όσο περνούν οι μέρες, με αποτέλεσμα τον Μάρτιο 1901 ο Βενιζέλος να απομακρυνθεί και να ηγηθεί της αντιπολίτευσης, στη συνέχεια δε να ηγηθεί της Επανάστασης του Θερίσου το 1905, οπότε κηρύχθηκε μονομερώς η πολιτική ένωση της Κρήτης με την Ελλάδα. Ο πρίγκιπας Γεώργιος παραιτήθηκε τον Ιούλιο 1906 και στάλθηκε νέος ύπατος αρμοστής ο Αλέξανδρος Ζαΐμης. Τον Σεπτέμβριο 1908 κηρύσσεται η ανεξαρτησία της Κρήτης και η ένωσή της με το Βασίλειο της Ελλάδος και η μεγαλόνησος αυτοδιοικήθηκε προσωρινά από τοπική κυβέρνηση, στην οποία συμμετείχε αρχικά και ο Βενιζέλος. Τον Απρίλιο 1910 έγιναν στην Κρήτη εκλογές Εθνικής Συντακτικής Συνελεύσεως, της οποίας εξελέγη πρόεδρος ο Βενιζέλος, και στις 2 Μαΐου έγινε πρωθυπουργός της μεγαλονήσου. Ενώ το θέμα της Κρήτης δεν είχε λήξει ακόμη, στην κυρίως Ελλάδα συντελούνταν άλλα γεγονότα. Τον Αύγουστο 1909 έγινε η Επανάσταση του Γουδί, που είχε ως στόχο να αναδιοργανώσει τη χώρα και να τερματίσει τον παλαιοκομματισμό. Ο Στρατιωτικός Σύνδεσμος κάλεσε τον Δεκέμβριο του ίδιου χρόνου στην Ελλάδα τον Ελευθέριο Βενιζέλο, ο οποίος ήλθε για λίγο στην Αθήνα και επέστρεψε μετά στην Κρήτη. Στις 8 Αυγούστου 1910 διεξήχθησαν στην Ελλάδα εκλογές και καθώς το τότε εκλογικό σύστημα επέτρεπε, ο Ελ. Βενιζέλος εξελέγη μαζί με μερικούς συνεργάτες του (ανάμεσα στους οποίους ο Κ. Ζαβιτσιάνος, ο Ανδρ. Μιχαλακόπουλος, ο Εμμ. Μπενάκης κ.ά.) και η ομάδα τους πήρε την ονομασία Κόμμα Φιλελευθέρων. Μερικές μέρες αργότερα ο Βενιζέλος παραιτήθηκε από την κρητική πρωθυπουργία και ήρθε στην Αθήνα στις 5 Σεπτεμβρίου, οπότε μίλησε σε μεγάλη συγκέντρωση στην πλατεία Συντάγματος, εκθέτοντας τις πολιτικές ιδέες και το πρόγραμμά του. Υπό την πίεση της κοινής γνώμης, παραιτήθηκε στις 29 Σεπτεμβρίου ο πρωθυπουργός Στέφανος Δραγούμης και ανέλαβε μετά μία εβδομάδα ο Ελευθέριος Βενιζέλος, διατηρώντας τα υπουργεία Στρατιωτικών και Ναυτικών, έχοντας σαν κύριους συνεργάτες του τους Εμμ. Ρέπουλη, Νικ. Δημητρακόπουλο, Λ. Κορομηλά, Απ. Αλεξανδρή, Ιω. Γρυπάρη και Εμμ. Μπενάκη. Μην έχοντας κοινοβουλευτική πλειοψηφία, διέλυσε τη Βουλή και προκήρυξε νέες εκλογές Διπλής Αναθεωρητικής Βουλής για τις 28 Νοεμβρίου 1910, στην οποία δεν πήραν μέρος τα παλαιά πολιτικά κόμματα και κέρδισε ισχυρή πλειοψηφία. (Πηγή: Βιογραγική Εγκυκλοπαίδεια του Νεώτερου Ελληνισμού 1830-2016) Πρόσφατα κυκλοφόρησε η βιογραφία του Βενιζέλου γραμμένη από τον καθηγητή Παύλο Ν. Τζερμιά.

Leave a comment

Please note, comments must be approved before they are published