Σαν σήμερα: 2 Νοεμβρίου

1911: Γεννιέται στο Ηράκλειο Κρήτης ο ποιητής Οδυσσέας Αλεπουδέλης, που έγινε γνωστός με το λογοτεχνικό ψευδώνυμο Οδυσσέας Ελύτης. Ήταν γιος του Παναγιώτη Αλεπουδέλη και της Μαρίας Βρανά από τη Μυτιλήνη. Το 1914 ο πατέρας του μετέφερε στον Πειραιά το εργοστάσιο σαπωνοποιίας που διατηρούσε στο Ηράκλειο και η οικογένεια του ποιητή εγκαταστάθηκε μόνιμα στην Αθήνα. Ο Ελύτης τελείωσε τις γυμνασιακές του σπουδές το Γ΄ Γυμνάσιο Αρρένων το 1928, ενώ είχε ήδη δημοσιεύσει τα πρώτα του ποιήματα στο περιοδικό «Η Διάπλασις των Παίδων». Τον επόμενο χρόνο άρχισε να ασχολείται πιο συστηματικά με τη λογοτεχνία και ήρθε σε επαφή με το έργο του Γάλλου υπερρεαλιστή Paul Eluard. Το 1930 γράφτηκε στη Νομική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών, όπου το 1933 παρακολούθησε τις διαλέξεις που έδιναν οι καθηγητές Παναγιώτης Κανελλόπουλος, Ιωάννης Συκουτρής, Ιωάννης Θεοδωρακόπουλος και Κωνσταντίνος Τσάτσος, στο πλαίσιο της «Ιδεοκρατικής Φιλοσοφικής Ομάδας». Το 1935 συνδέθηκε με τους ποιητές Ανδρέα Εμπειρίκο και Γιώργο Σαραντάρη, καθώς και με τον κύκλο του πρωτοπόρου περιοδικού «Νέα Γράμματα» (Γιώργο Σεφέρη, Γιώργο Θεοτοκά κ.ά.). Τον Νοέμβριο του ίδιου έτους δημοσίευσε στα «Νέα Γράμματα» τα πρώτα του ποιήματα με το ψευδώνυμο Οδυσσέας Ελύτης. Το 1936 γνωρίστηκε με τον ποιητή Νίκο Γκάτσο και τον ίδιο χρόνο κατατάχθηκε στο στρατό, όπου υπηρέτησε έως το 1938, αρχικά στη Σχολή Εφέδρων Αξιωματικών της Κέρκυρας και στη συνέχεια στην Αθήνα. Το 1939 εκδόθηκε η πρώτη του ποιητική συλλογή με τον τίτλο «Προσανατολισμοί». Με την κήρυξη του ελληνοϊταλικού πολέμου, στρατεύθηκε ως έφεδρος ανθυπολοχαγός και πολέμησε στο αλβανικό μέτωπο, μέχρι που αρρώστησε από κοιλιακό τύφο και μεταφέρθηκε στο νοσοκομείο Ιωαννίνων. Το 1943 εκδόθηκε το δεύτερο έργο του «Ήλιος ο πρώτος μαζί με τις Παραλλαγές πάνω σε μιαν αχτίδα». Το 1945 ανέλαβε διευθυντής του Εθνικού Ιδρύματος Ραδιοφωνίας, απ’ όπου παραιτήθηκε μετά από ένα χρόνο. Το επόμενο διάστημα συνέχισε να ασχολείται με τη συγγραφή, τη μετάφραση και την κριτική, συνεργαζόμενος με την εφημερίδα «Καθημερινή» και με τα περιοδικά «Νέα Γράμματα» και «Αγγλοελληνική Επιθεώρηση». Από το 1948 έως το 1951 ταξίδεψε σε διάφορες χώρες της Δυτικής Ευρώπης, όπου συνδέθηκε με τον Picasso, τον Tzara, τον Ungaretti, τον Vitti και άλλες προσωπικότητες των γραμμάτων και των τεχνών. Μετά την επιστροφή του στην Ελλάδα, έγινε μέλος της Ομάδας των Δώδεκα (1952) και επέστρεψε στη διεύθυνση προγράμματος του ΕΙΡ (1953-1954). Διετέλεσε επίσης μέλος του Δ.Σ. του Θεάτρου Τέχνης (1953) και του Ελληνικού Χοροδράματος (1955). Το 1959 εκδόθηκε «Το άξιον εστί», για το οποίο τιμήθηκε με το Α΄ Κρατικό Βραβείο ποίησης (1960). Τα επόμενα χρόνια πραγματοποίησε ταξίδια στις ΗΠΑ, στη Σοβιετική Ένωση και στη Βουλγαρία. Από το 1965, παράλληλα με την ποίηση, άρχισε να ασχολείται με τη ζωγραφική και το κολλάζ, ενώ το διάστημα 1969-1971 έζησε στο Παρίσι. Εν τω μεταξύ, η φήμη του στην Ελλάδα και στο εξωτερικό είχε απογειωθεί. Σ’ αυτό συνέβαλαν και οι μελοποιήσεις έργων του από κορυφαίους συνθέτες, όπως ο Μίκης Θεοδωράκης και ο Γιάννης Μαρκόπουλος. Μετά την πτώση της δικτατορίας, ανέλαβε για ένα διάστημα πρόεδρος του Δ.Σ. της ΕΡΤ και μέλος του Δ.Σ. του Εθνικού Θεάτρου. Το 1979 η Σουηδική Ακαδημία του απένειμε το Νόμπελ Λογοτεχνίας, χαρίζοντάς του παγκόσμια αναγνώριση. Έργα του μεταφράστηκαν με επιτυχία σε πολλές ξένες γλώσσες, ενώ του απονεμήθηκαν πλήθος τιμητικών διακρίσεων σε διάφορες χώρες (επίτιμος διδάκτορας του Πανεπιστημίου της Σορβόννης, έδρα νεοελληνικών σπουδών «Ελύτης» στο πανεπιστήμιο Rutgers του Νιου Τζέρσεϊ κ.ά.). Άλλα ποιητικά έργα του: «Έξη και μία τύψεις για τον ουρανό» (1960), «Άσμα ηρωικό και πένθιμο για το χαμένο ανθυπολοχαγό της Αλβανίας» (1962), «Το φωτόδεντρο και Η δέκατη τέταρτη ομορφιά» (1971), «Το μονόγραμμα» (1971), «Ο ήλιος ο ηλιάτορας» (1971), «Τα ρω του έρωτα» (1972), «Τα ετεροθαλή» (1974), «Μαρία Νεφέλη» (1978), «Τα τρία ποιήματα με σημαία ευκαιρίας» (1982), «Ημερολόγιο ενός αθέατου Απριλίου» (1984), «Ο μικρός ναυτίλος» (1985), «Τα ελεγεία της Οξώπετρας» (1991), «Δυτικά της λύπης» (1995), «Εκ του πλησίον» (1998), «Αυτοπροσωπογραφία σε λόγο προσωπικό» (1998). Πεζά, δοκίμια και άλλα: «Ο ζωγράφος Θεόφιλος» (1973), «Ανοιχτά χαρτιά» (1974), «Η μαγεία του Παπαδιαμάντη» (1976), «Δεύτερη γραφή» (1976, μεταφράσεις), «Αναφορά στον Ανδρέα Εμπειρίκο» (1978), «Η αποκάλυψη» (1985, μετάφραση), «Το δωμάτιο με τις εικόνες. Ένα δοκίμιο και 44 collages» (1986, με τον Ευγένιο Αρανίτση), «Τα δημόσια και τα ιδιωτικά» (1990), «Ιδιωτική οδός» (1990), «Εν λευκώ» (1992), «Ο κήπος με τις αυταπάτες» (1995), «2x7 ε» (1996). Πηγή: Βιογραφική Εγκυκλοπαίδεια του Νεώτερου Ελληνισμού 1830-2016.

Leave a comment

Please note, comments must be approved before they are published